Η "Πολιτεία" του Πλάτωνα τελειώνει με την περιγραφή ενός τοπίου του Κάτω Κόσμου : "στο τέλος του ταξιδιού στον άλλο κόσμο -όπως αναφέρεται στον μύθο του Ηρός του Αρμενίου- υπάρχει μία πεδιάδα, όπου μέσα σε φοβερή και αποπνικτική ζέστη, σταματούν οι ψυχές για τελευταία φορά πριν ξανασταλούν πάνω στην γη για νέα ενσάρκωση. Όταν βραδιάζει κατασκηνώνουν στις όχθες του ποταμού Αμέλητα, που το νερό του κανένα δοχείο δεν μπορεί να το κρατήσει. Κάθε ψυχή είναι υποχρεωμένη να πιει ορισμένη ποσότητα από αυτό το νερό, μερικοί όμως δεν έχουν αρκετή φρόνηση, δεν συγκρατούνται και πίνουν περισσότερο και τότε χάνουν κάθε ανάμνηση των προηγούμενων" Η εικόνα αυτή συμφωνεί με μια μακριά παράδοση από όπου εμπνέεται ο Πλάτωνας. Το όνομα Αμέλης που έδωσε ο φιλόσοφος στον υπόγειο ποταμό, δεν το ξαναβρίσκουμε πριν από την Πολιτεία σε καμμιά περιγραφή του κόσμου των νεκρών. Έτσι μάλλον πρέπει να αναζητήσουμε στη σημασία αυτής της λέξης, το λόγο που υπάρχει μέσα στην Πλατωνική διήγηση και τι σχέση έχει με την πηγή της Λήθης που συναντάμε στην μυστική λογοτεχνία και που η ψυχή πρέπει να ξέρει να την αποφύγει για να αντλήσει από τη λίμνη της Μνημοσύνης το νερό που λευτερώνοντάς την από τον τροχό των γεννήσεων, της χαρίζει την αθανασία, συντροφιά με τους ήρωες και τους θεούς.
Ένας εικώς μύθος, που αναφέρεται στην ουράνια αρματοδρομία των ψυχών, υπάρχει στον «Φαίδρο». Ο Σωκράτης και ο Φαίδρος, συζητούν καθισμένοι στην όχθη του ποταμού Ιλισσού κάτω από ένα πανύψηλο πλάτανο. Ο Σωκράτης μιλάει για την ψυχή. Ποια όμως είναι η μορφή της ψυχής; Η ψυχή μοιάζει με την σύμφυτη δύναμη ενός πτερωτού ζεύγους ίππων και ενός ηνιόχου. Αυτή είναι η περίφημη εικόνα του άρματος της ψυχής με τα δύο πτερωτά άλογα και τον ηνίοχο, που τα κυβερνά και τα κατευθύνει। Το άρμα της ανθρώπινης ψυχής δεν έχει άλογα ευγενικής γενιάς και ο ηνίοχος δεν μπορεί εύκολα να τα κατευθύνη। Ηνίοχος είναι ο νούς, το ένα άλογο είναι το θυμοειδές (δηλαδή το συναίσθημα) και το άλλο άλογο είναι το επιθυμητικό (δηλαδή η βούληση). Όταν τα άλογα της ψυχής έχουν φτερά, τότε η ψυχή ίπταται ψηλά στον κόσμο των θεών. Όταν όμως χάνουν τα φτερά τους, η ψυχή πέφτει και εισέρχεται σε γήϊνο σώμα.

3 σχόλια:

  1. Πολύ ενδιαφέρον θέμα. Δεν με είχε ποτέ απασχολήσει μέχρι σήμερα. Ίσως δεν είχαν βρεθεί οι κατάλληλες συνθήκες. Επίσης δεν είχε τύχει να διαβάσω ποτέ τα κείμενα που αναγράφετε. Αν λοιπόν δέχεστε και κάποιον που δεν έχει a priori κατασταλαγμένη άποψη, αλλά το ψάχνει το θέμα (και την ψυχή του βεβαίως - βεβαίως) είμαι εδώ. Φτάνει να καταφέρω να στείλλω αυτό το σχόλιο γιατί είναι η τρίτη φορά που προσπαθώ.
    Βαγγέλης
    Υ.Γ.
    Η φωτογραφία που έβαλα είναι η μόνη που είχα πρόχειρη στο p.c. και που "έδενε" κάπως με το θέμα. Άσε που με εκφράζει πλήρως...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Σ΄ευχαριστώ πολύ συν-άδελφέ. Είσαι ο πρώτος σχολιαστής και χαίρομαι ιδιαίτερα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Θα συνεισφέρω στο βαθμό που μπορώ στην διερεύνηση του θέματος επειδή είσαι φίλη μου και σ' αγαπώ πολύ πολύ

    ΑπάντησηΔιαγραφή